Šta donosi novi Zakon o radu? Rad na neodređeno postaje pravilo, pauza ulazi u radno vrijeme

-     Federalno ministarstvo rada i socijalne politike uputilo je Vladi FBiH Prednacrt Zakona o radu radi razmatranja i usvajanja, nakon čega bi zakon, u formi nacrta, bio upućen u parlamentarnu proceduru...                                                                                                                                                                         

SARAJEVO, 23. januara - Kako navode iz Ministarstva, Prednacrt Zakona o radu rezultat je gotovo dvogodišnjeg intenzivnog rada, širokog socijalnog dijaloga i opsežnih javnih konsultacija.

U procesu izrade pribavljena su mišljenja svih kantona u Federaciji BiH, Ureda za zakonodavstvo i usklađenost s propisima EU, nadležnih tijela za usklađenost s pravnom stečevinom Evropske unije, federalne i kantonalnih inspekcija rada, kao i svih relevantnih federalnih i kantonalnih ministarstava i institucija, osim Federalnog ministarstva pravde i Ministarstva finansija te socijalnih partnera.

Predloženim zakonom pravi se značajan iskorak u uređenju tržišta rada u Federaciji BiH, s ciljem da se unaprijedi položaj radnika, poveća pravna sigurnost, ali istovremeno omogući fleksibilnije i predvidivije poslovanje poslodavaca.

"Za radnike, Prednacrt Zakona o radu donosi niz važnih unapređenja. Rad na neodređeno vrijeme postaje sistemsko pravilo, čime se jača sigurnost zaposlenja i smanjuje nesiguran i dugotrajan rad na određeno vrijeme. Značajno se unapređuju prava iz radnog odnosa, detaljnije se uređuju ugovori o radu, vođenje evidencija, zaštita sindikalnih povjerenika, disciplinski postupci i inspekcijski nadzor", naveo je federalni ministar rada i socijalne politike Adnan Delić, u svojstvu resornog ministra i predlagača ovog teksta Zakona.

Posebna pažnja, naveo je ministar Delić, posvećena je zaštiti žena, porodice, roditelja i djece. Zakon proširuje prava porodilja, očeva, usvojitelja, staratelja i hranitelja, omogućava fleksibilnije korištenje roditeljskog odsustva, precizira rad s polovinom punog radnog vremena, te po prvi put uvodi posebne kaznene odredbe za diskriminaciju po osnovu trudnoće, spola i roditeljstva, uključujući zabranu uslovljavanja zapošljavanja testom trudnoće i uskraćivanja prava tokom trudnoće i roditeljskog odsustva.

Značajna novina je i ukidanje ograničenja trajanja godišnjeg odmora, čime se ispravljaju dugogodišnje nepravde prema određenim sektorima, poput obrazovanja, zdravstva, rudarstva i drugih, a trajanje godišnjeg odmora se proširuje i vezuje za kolektivne ugovore i posebne propise.

Za poslodavce, zakon donosi širu lepezu zakonitih i jasno uređenih instituta rada, čime se smanjuje pravna nesigurnost i siva zona rada.

Uvode se i precizno uređuju sezonski rad, rad na daljinu, rad na izdvojenom radnom mjestu, rad u vanrednim situacijama, kao i rad putem digitalnih radnih platformi. Posebno se normira rad agencija za privremeno zapošljavanje, u skladu s evropskim direktivama i konvencijama, čime se uređuje oblast koja u praksi već postoji, ali bez jasnih pravila. Zakon dodatno razrađuje pitanje plaće i dodataka na plaću, uključujući prekovremeni rad, noćni rad, rad nedjeljom i rad u dane kada zaposlenik nije bio dužan raditi, uz mogućnost da se kroz kolektivne ugovore i pravilnike o radu osiguraju dodatna prava.

Radno vrijeme ostaje organizirano na 40 sati sedmično, dok se pauza planira u okviru plaćenog radnog vremena, uz mogućnost prilagođavanja specifičnim djelatnostima, što je rješenje usklađeno s praksom u zemljama Evropske unije i regiona. Prednacrt Zakona o radu po prvi put detaljno uređuje i rad Ekonomsko-socijalnog vijeća Federacije BiH i kantona, čime se jača institucionalni okvir socijalnog dijaloga i ispunjava jedan od važnih uslova na evropskom putu Bosne i Hercegovine.

Federalno ministarstvo rada i socijalne politike ističe da Prednacrt Zakona o radu ne predstavlja kompromis koji zadovoljava isključivo jednu stranu, već uravnotežen pokušaj da se odgovori na potrebe savremenog tržišta rada, zaštite prava radnika i osigura konkurentnije i stabilnije poslovno okruženje u Federaciji BiH.